In de rubriek “Omzien noar elkoar” doen we verslag van de interviews die we hebben afgenomen bij de aangesloten zorginitiatieven van het Netwerk Zorgzame Dorpen Groningen.

Coöperatie Klooster&Buren

Kloosterburen, 15 juli 2026

Het dorp kocht zijn eigen toekomst
Toen de toekomst van woon- zorgcentrum ’t Olde Heem onzeker werd, stond Kloosterburen voor een keuze: afwachten wat anderen met het gebouw zouden doen, of zelf verantwoordelijkheid nemen. Inwoners kozen voor het laatste. Ze richtten een coöperatie op, haalden geld op en kochten het gebouw. Daarmee kochten ze niet alleen stenen en ruimtes, maar vooral de mogelijkheid om zelf richting te geven aan de toekomst van hun dorp.

Toen zorgorganisaties Zonnehuis en Philadelphia hun activiteiten in ’t Olde Heem afbouwden, dreigde het karakteristieke gebouw leeg te komen staan, afgebroken te worden of in handen te komen van een projectontwikkelaar.

Voor veel dorpen zou dat het einde zijn geweest van een belangrijke voorziening. Voor Kloosterburen vormde het juist het begin van een nieuw hoofdstuk.

De financiering werd mogelijk gemaakt door een startsubsidie van de gemeente De Marne, een lening van het fonds Nieuwe Doen en de exploitatie van het gebouw. Daarmee bleven het gebouw ’t Olde Heem en de voorziening Nije Heem voor mensen met een lichte verstandelijke beperking en Mien Toentje voor werk- en dagbesteding voor de toekomst behouden.

Inmiddels behoren ook de Nicolaaskerk en de Cloostertuin tot het initiatief. De Nicolaaskerk is omgebouwd tot een cultuurpodium waar maandelijks optredens en andere activiteiten worden georganiseerd en de Cloostertuin is een prachtige tuin waar voedsel verbouwd wordt en gerecreëerd kan worden.

In 2021 kwam daar zelfs de monumentale boerderij Oldenklooster tegenover ’t Olde Heem bij waarvan de ontwikkeling in volle gang is.

“Daar ben ik misschien nog wel het meest trots op,” vertelt coördinator Nicolette Hetzler. “Dat een kleine groep mensen dit voor elkaar heeft gekregen en dat we zelf konden bepalen wat er met ons dorp gebeurde.”

Juist dat eigenaarschap vormt de basis onder alles wat Klooster&Buren vandaag de dag is.

Het begon met een groep ouders
De geschiedenis gaat verder terug dan de aankoop van ’t Olde Heem. Al in 2002 richtte een groep ouders SintJan op (officieel geregistreerd als stichting in 2006). Zij zochten een passende woonplek voor hun kinderen met een verstandelijke beperking. Daarmee ontstond een netwerk van betrokken inwoners dat jaren later van onschatbare waarde bleek.

Toen de zorginstellingen zich terugtrokken, hoefde het dorp niet vanaf nul te beginnen. Er lag al een stevige basis van mensen die gewend waren samen verantwoordelijkheid te nemen.

Die lange aanloop bleek later van grote waarde. Het dorp had al gebouwd aan vertrouwen, draagvlak en samenwerking voordat de grote verandering zich aandiende.

Een gebouw dat midden in het dorp staat
’t Olde Heem is inmiddels veel meer dan een appartementencomplex. In de 55 appartementen wonen ouderen, jongeren die een eerste woning zoeken of die begeleiding nodig hebben en mensen met een verstandelijke beperking door elkaar.

In de 55 appartementen wonen ouderen en jongeren en mensen met of zonder zorgvraag door elkaar. Daardoor is een levendige gemeenschap ontstaan waarin verschillende generaties elkaar dagelijks ontmoeten.

Maar misschien nog belangrijker is wat er buiten de appartementen gebeurt.

Er wordt samen gegeten tijdens aanschuifmaaltijden, inwoners ontmoeten elkaar bij de breiclub en het dagelijks koffie-uurtje, er is een bibliotheek en de Nicolaaskerk en Cloostertuin zijn onderdeel van dezelfde gemeenschap.

In de Cloostertuin kan gewerkt en gerecreëerd worden en in de Nicolaaskerk worden maandelijks optredens en andere activiteiten georganiseerd.  

Het gebouw is daarmee uitgegroeid tot een vanzelfsprekende ontmoetingsplek voor het dorp. In de Nicolaaskerk worden, door vrijwilligers, maandelijks optredens en andere activiteiten georganiseerd.

“Eigenlijk is ’t Olde Heem een dorpshuis, zonder dat het officieel een dorpshuis is,” zegt Nicolette met een glimlach.

Tegelijkertijd merkt ze dat het oude imago van ’t Olde Heem als verzorgingshuis nog niet helemaal verdwenen is. Sommige inwoners denken nog steeds dat het gebouw vooral bedoeld is voor ouderen. Dat beeld verandert langzaam, maar vraagt tijd.

Zorg georganiseerd vanuit de gemeenschap
Ook de zorg is op een bijzondere manier georganiseerd.

De coöperatie heeft een eigen, professioneel zorgteam van ongeveer elf medewerkers dat dag en nacht beschikbaar is voor alarmering en begeleiding bij wonen en werk.  Daarmee ligt niet alleen het beheer van het gebouw, maar ook een deel van de zorgorganisatie in handen van de gemeenschap zelf. Daarnaast heeft Buurtzorg een kantoor in het gebouw, waardoor ook thuiszorg letterlijk dichtbij aanwezig is.

De organisatie is bewust kleinschalig gehouden. Nicolette werkt twintig uur per week als coördinator voor beheer, verhuur en de kerk. Haar collega Marieke verzorgt de financiële administratie. Voor het onderhoud van het gebouw en de prachtige tuin zijn Werk- en dagbestedingsproject Mien Toentje en de vrijwilligers grotendeels verantwoordelijk. (Mien Toentje is ook onderdeel van Klooster&Buren)

“Er is hier niet echt een directie,” vertelt Nicolette. “Iedereen voelt zich verantwoordelijk voor zijn eigen stukje.”

Juist die gedeelde verantwoordelijkheid maakt het initiatief volgens haar sterk.

Vrijwilligers blijven het verschil maken
Zoals zoveel zorgzame dorpen draait ook Klooster&Buren op de inzet van vrijwilligers.

Op dit moment lukt het nog goed om nieuwe mensen te betrekken. Toch blijft het vinden van jongere vrijwilligers een aandachtspunt voor de toekomst.

Een volgende stap: een dorpsloket voor vijf dorpen
De blik van Klooster&Buren blijft niet alleen gericht op ’t Olde Heem. Samen met Mensenwerk Hogeland en de dorpsbelangenvereniging onderzoekt de coöperatie de mogelijkheid van een dorpsloket voor Kloosterburen, Molenrij, Kruisweg, Kleine Huisjes en Hornhuizen.

Het idee is eenvoudig: een laagdrempelig aanspreekpunt waar inwoners terechtkunnen met praktische hulpvragen, zoals vervoer, een boodschap of een klusje in en om het huis. Maar het loket moet vooral ook een plek worden waar mensen elkaar vinden en waar zichtbaar wordt wat inwoners voor elkaar kunnen betekenen.

De komende tijd wordt onderzocht welke behoefte er leeft en welke rol inwoners hierin kunnen spelen. Daarmee bouwt Klooster&Buren  verder aan dezelfde gedachte waarmee het allemaal begon: een dorp waarin inwoners samen verantwoordelijkheid nemen.

Vooruitkijken
Het werk is nog lang niet klaar.

De recent aangekochte monumentale boerderij tegenover ’t Olde Heem biedt volop mogelijkheden voor nieuwe appartementen en werkruimtes. Tegelijkertijd brengt de renovatie van zo’n monument forse financiële uitdagingen met zich mee. Ook het vasthouden van voldoende vrijwilligers blijft een belangrijk aandachtspunt.

Toch overheerst het optimisme.

Klooster&Buren laat zien dat een zorgzame gemeenschap niet ontstaat door één project of één subsidie. Het is het resultaat van jarenlang bouwen aan vertrouwen, samenwerking en lokaal eigenaarschap.

Misschien is dat wel de belangrijkste les voor andere dorpen. Wanneer inwoners samen eigenaar worden van hun voorzieningen, ontstaan er niet alleen gebouwen met een nieuwe bestemming. Er ontstaat ook iets wat veel waardevoller is: het vertrouwen dat je als gemeenschap zelf richting kunt geven aan de toekomst van je dorp.

Want uiteindelijk gaat Klooster&Buren niet alleen over een voormalig verzorgingshuis. Het gaat over een dorp dat besloot de sleutel van zijn eigen toekomst niet uit handen te geven.